Από τη γνώση στην πράξη: δύο φοιτητές του ManTech στο 7ο Θερινό Σχολείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού στη Δημητσάνα με τη στήριξη του Ιδρύματος Καπετάν Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου
Δύο φοιτητές του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Μάνατζμεντ και Τεχνολογίες στην Πολιτιστική Κληρονομιά (ManTech)» του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, η Ρηγούλα Παπαδέα και ο Νικόλαος Ορφανός, επιλέχθηκαν, μεταξύ πολλών υποψηφίων, από το Υπουργείο Πολιτισμού για να συμμετάσχουν στο 7ο Θερινό Σχολείο για την Πολιτιστική Κληρονομιά του Αγροτικού Χώρου, που πραγματοποιήθηκε στη Δημητσάνα από τις 26 έως τις 30 Ιουλίου 2026, με ειδική θεματική την «Εκπόνηση Σχεδίων Διαφύλαξης της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς».
Η συμμετοχή τους υποστηρίχθηκε με υποτροφία από το Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να διευρύνουν την ακαδημαϊκή τους εμπειρία και να αξιοποιήσουν στην πράξη γνώσεις και μεθοδολογικά εργαλεία που έχουν αποκτήσει στο πλαίσιο των σπουδών τους. Το ManTech ευχαριστεί θερμά το Ίδρυμα για την πολύτιμη υποστήριξη των φοιτητών του και συγχαίρει τη Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού για τη διοργάνωση μιας υψηλού επιπέδου εκπαιδευτικής δράσης, που συνέδεσε την επιστημονική γνώση με τη βιωματική μάθηση, την επιτόπια εμπειρία και τις ίδιες τις κοινότητες που διατηρούν και μεταδίδουν την άυλη πολιτιστική κληρονομιά.
Η πολιτιστική κληρονομιά ως ζωντανή εμπειρία
Για τη Ρηγούλα Παπαδέα, ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του Θερινού Σχολείου ήταν η άμεση επαφή με τις τοπικές κοινωνίες και τους ανθρώπους που διατηρούν ζωντανές παραδοσιακές γνώσεις και πρακτικές. Η Δημητσάνα, η Στεμνίτσα και τα Λαγκάδια δεν λειτούργησαν απλώς ως τόποι φιλοξενίας αλλά ως το ίδιο το πεδίο της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Όπως η ίδια επισημαίνει:
«Η ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, η ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών και η επαφή με τους ανθρώπους που διατηρούν ζωντανές τις παραδοσιακές τέχνες ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο των κοινοτήτων στη διαφύλαξη και μετάδοση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.»
Αυτή ακριβώς η μετάβαση από τη θεωρητική προσέγγιση στη βιωματική κατανόηση βρίσκεται και στο επίκεντρο της εμπειρίας του Νικόλαου Ορφανού. Οι επισκέψεις στη Στεμνίτσα και στα Λαγκάδια έδωσαν στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να γνωρίσουν από κοντά δύο διαφορετικές εκφράσεις ζωντανής πολιτιστικής κληρονομιάς: τη μακρά παράδοση της αργυροχρυσοχοΐας στη Στεμνίτσα και την τέχνη της πέτρας και της παραδοσιακής λιθοδομής στα Λαγκάδια.
Περιγράφοντας την επίσκεψη στη Στεμνίτσα, ο Νίκος σημειώνει:
«Ήρθαμε σε επαφή με την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου στην πράξη – ζωντανά και όχι θεωρητικά.»
Η εμπειρία, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στην παρατήρηση. Μετά τις επισκέψεις πεδίου, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες και κλήθηκαν να αναλύσουν τις διαφορετικές διαστάσεις των στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς που είχαν γνωρίσει, να εξετάσουν τους κινδύνους που τα απειλούν και να αναζητήσουν τρόπους για τη διαφύλαξή τους.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η έννοια της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς συνδέθηκε με τους ανθρώπους, τις κοινότητες, τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις συνθήκες που επιτρέπουν σε μια πολιτιστική πρακτική να παραμένει ζωντανή και να μεταδίδεται.
Όταν η γνώση εφαρμόζεται στο πεδίο
Για τους δύο φοιτητές, το Θερινό Σχολείο αποτέλεσε παράλληλα μια ευκαιρία να αξιοποιήσουν στην πράξη το θεωρητικό και μεθοδολογικό υπόβαθρο που είχαν ήδη αποκτήσει μέσα από τις σπουδές τους στο ManTech.
Η Ρηγούλα αποτιμά αυτή τη σύνδεση:
«Η δυνατότητα αξιοποίησης των θεωρητικών γνώσεων και των μεθοδολογικών εργαλείων που είχα ήδη αποκτήσει μέσα από το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα συνέβαλε καθοριστικά στην καλύτερη κατανόηση των θεματικών του Θερινού Σχολείου.»
Αντίστοιχα, ο Νίκος μεταφέρει την εμπειρία των δύο φοιτητών:
«Πήγαμε στο Σχολείο ήδη φορτωμένοι με γνώσεις που το μεταπτυχιακό, εσείς και οι υπόλοιποι καθηγητές μας προσφέρατε. Κάνετε εξαιρετική δουλειά και αυτό φάνηκε σε εμάς, τους εκπαιδευτές και τον κόσμο του Θερινού Σχολείου. Ήμασταν ικανοί να ανταπεξέλθουμε στα ζητούμενα των εργασιών και όχι μόνο αυτό, αλλά να ασκήσουμε κριτική στα θέματα της πολιτιστικής κληρονομιάς και να προτείνουμε πολύ δυνατές ιδέες σε θέματα αναγνώρισης κινδύνων και προστασίας του ντόπιου πολιτισμού (safeguarding).»
Και ίσως η ουσία της εμπειρίας του Θερινού Σχολείου να αποτυπώνεται καλύτερα σε μία γραμμή:
«Γιατί πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι μόνο το τέχνεργο. Είναι όλο το χωριό και ό,τι αυτό συμπεριλαμβάνει.»
Η εμπειρία της Ρηγούλας και του Νικόλα αποκτά για το ManTech ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτυπώνει στην πράξη τη σύνδεση ανάμεσα στην ακαδημαϊκή εκπαίδευση και την εφαρμογή της γνώσης στο πεδίο. Η δυνατότητα των φοιτητών να αξιοποιούν όσα διδάσκονται, να τα δοκιμάζουν σε διαφορετικά επιστημονικά και κοινωνικά περιβάλλοντα, να αναπτύσσουν κριτική σκέψη και να συνομιλούν με τις ίδιες τις κοινότητες αποτελεί ουσιαστική διάσταση της εκπαίδευσης, που παρέχουμε στο ManTech, στο πεδίο της σύγχρονης Πολιτιστικής Διαχείρισης.
Για το ManTech, τέτοιες εμπειρίες διευρύνουν το πεδίο της εκπαιδευτικής διαδικασίας: η γνώση δεν παραμένει στην αίθουσα διδασκαλίας, αλλά συναντά τους ανθρώπους και τους τόπους, δοκιμάζεται απέναντι σε πραγματικές ανάγκες και επιστρέφει στην ακαδημαϊκή κοινότητα εμπλουτισμένη με νέες εμπειρίες, ερωτήματα και προοπτικές.
Ρηγούλα και Νικόλα, συγχαρητήρια! Ευχόμαστε αυτή η εμπειρία να είναι μόνο η αρχή πολλών ακόμη ευκαιριών γνώσης, έρευνας και δημιουργικής συμμετοχής στον χώρο της πολιτιστικής κληρονομιάς.
